برد ماشین لباسشویی فقط یک پردازنده و چند مسیر ساده نیست. برای کنترل قطعاتی که با برق و جریان بیشتری کار می‌کنند، در بسیاری از طراحی‌ها از اجزایی مانند رله استفاده می‌شود. رله در واقع مانند یک کلید الکتریکی است که با فرمان مدار کنترل می‌تواند مسیر برق یک مصرف‌کننده را وصل یا قطع کند.
بسته به طراحی ماشین لباسشویی ممکن است رله‌ها برای کنترل المنت، پمپ، شیر برقی، قفل یا بخش‌هایی از موتور استفاده شوند. بنابراین خرابی یک رله می‌تواند باعث شود تنها یک عملکرد دستگاه از کار بیفتد، در حالی که نمایشگر، دکمه‌ها و سایر قسمت‌ها کاملاً طبیعی هستند.
همین موضوع باعث می‌شود خرابی رله گاهی با خرابی خود قطعه مصرف‌کننده اشتباه گرفته شود.
رله چگونه کار می‌کند؟
برد با ولتاژ و جریان پایین تصمیم می‌گیرد یک قطعه چه زمانی فعال شود.
اما مثلاً المنت یا برخی موتورها نمی‌توانند مستقیماً از خروجی پردازنده تغذیه شوند.
رله با دریافت فرمان، کنتاکت داخلی خود را تغییر وضعیت می‌دهد و مسیر برق قطعه مورد نظر را برقرار می‌کند.
این عملیات در طول عمر لباسشویی هزاران بار تکرار می‌شود.
رله چگونه خراب می‌شود؟
یکی از حالت‌ها سوختن یا فرسوده شدن کنتاکت داخلی است.
در این وضعیت رله فرمان می‌گیرد اما برق را به مصرف‌کننده نمی‌رساند.
حالت دیگر چسبیدن کنتاکت‌ها به یکدیگر است. در این حالت ممکن است قطعه حتی پس از پایان فرمان همچنان فعال باقی بماند.
سیم‌پیچ داخلی رله نیز می‌تواند خراب شود و دیگر امکان تغییر وضعیت نداشته باشد.
خرابی رله المنت
اگر رله مربوط به سیستم گرمایش خراب شود، ممکن است ماشین لباسشویی تمام مراحل مکانیکی را انجام دهد اما آب گرم نشود.
المنت کاملاً سالم است ولی برق به آن نمی‌رسد.
در حالت دیگری که کنتاکت در وضعیت وصل باقی مانده باشد، کنترل دما می‌تواند دچار اختلال جدی شود.
به همین دلیل سیستم گرمایش باید شامل المنت، سنسور دما، سیم‌کشی و مدار رله به صورت یک مجموعه بررسی شود.
رله پمپ تخلیه
اگر خروجی مربوط به پمپ دچار مشکل باشد، آب پس از شست‌وشو تخلیه نمی‌شود.
کاربر ممکن است فوراً پمپ جدید بخرد، در حالی که خود پمپ سالم است و فرمان برق دریافت نمی‌کند.
حالت برعکس نیز ممکن است رخ دهد؛ یعنی پمپ بدون توقف کار کند زیرا مدار کنترل آن در وضعیت فعال باقی مانده است.
برای تشخیص باید برق خروجی در زمان مناسب اندازه‌گیری شود.
رله شیر برقی
در برخی طراحی‌ها ورود آب نیز از طریق مدار رله یا قطعات سوئیچ‌کننده مشابه کنترل می‌شود.
اگر خروجی مربوط به شیر باز نشود، دستگاه آبگیری نخواهد کرد.
اگر مسیر در وضعیت غیرعادی فعال باقی بماند، ممکن است کنترل آبگیری مختل شود.
البته شیر برقی و هیدروستات نیز باید بررسی شوند؛ زیرا علامت مشابه دارند.
رله قفل درب
ماشین لباسشویی برای شروع برنامه باید قفل درب را فعال کند.
اگر مدار مربوط به قفل فرمان لازم را ارسال نکند، دستگاه ممکن است کاملاً روشن باشد اما برنامه شروع نشود.
در این حالت کاربر می‌تواند تصور کند خود قفل خراب است.
تست قفل و خروجی برد مشخص می‌کند مشکل در کدام سمت قرار دارد.
موتور و رله‌های مربوط به جهت حرکت
در برخی طراحی‌های قدیمی‌تر یا خاص، رله‌ها می‌توانند در کنترل بخش‌هایی از مدار موتور نقش داشته باشند.
خرابی یکی از مسیرها ممکن است باعث رفتار نامنظم موتور شود.
در مدل‌های اینورتر ساختار متفاوت است و کنترل موتور بیشتر توسط قطعات الکترونیکی قدرت انجام می‌شود.
بنابراین نوع برد و موتور باید قبل از نتیجه‌گیری مشخص شود.
صدای کلیک رله چه معنایی دارد؟
ممکن است هنگام شروع برخی مراحل صدای کلیک از برد شنیده شود.
این صدا می‌تواند مربوط به تغییر وضعیت رله باشد و در بسیاری از دستگاه‌ها طبیعی است.
اما شنیدن کلیک به تنهایی ثابت نمی‌کند رله سالم است.
ممکن است سیم‌پیچ عمل کند ولی کنتاکت داخلی برق را منتقل نکند.
بنابراین برای تشخیص واقعی تست الکتریکی لازم است.
رله سوخته از روی ظاهر مشخص است؟
گاهی بله.
ممکن است اطراف پایه‌ها سیاهی، تغییر رنگ یا آثار حرارت دیده شود.
لحیم‌های پایه نیز ممکن است ترک خورده باشند.
اما بسیاری از رله‌های خراب هیچ علامت ظاهری واضحی ندارند.
باز کردن پوسته رله بدون دانش فنی نیز روش مناسبی برای تست نیست.
لحیم سرد و ترک‌خورده
گاهی خود رله سالم است اما اتصال پایه آن به برد مشکل دارد.
گرما و تکرار قطع و وصل می‌تواند به مرور روی لحیم اثر بگذارد.
یک ترک بسیار کوچک ممکن است باعث شود قطعه گاهی کار کند و گاهی نه.
این نوع خرابی متناوب می‌تواند عیب‌یابی را دشوار کند.
بررسی دقیق پایه‌ها بخشی از تعمیر حرفه‌ای برد است.
آیا فقط رله را عوض کنیم؟
خیر، ابتدا باید علت خرابی آن مشخص شود.
اگر یک پمپ یا المنت جریان غیرعادی مصرف کرده باشد، رله جدید نیز ممکن است دوباره آسیب ببیند.
همچنین باید بررسی شود مسیر چاپی و قطعات اطراف رله سالم هستند.
تعویض یک جزء بدون تست مدار کامل می‌تواند تعمیر را کوتاه‌مدت کند.
انتخاب رله جایگزین
رله باید مشخصات الکتریکی مناسب داشته باشد.
ولتاژ سیم‌پیچ، ظرفیت کنتاکت و ساختار پایه‌ها اهمیت دارند.
استفاده از رله‌ای که فقط از نظر ابعاد مشابه است می‌تواند خطرناک باشد.
تعمیر برد لباسشویی نیاز به انتخاب قطعه الکترونیکی مطابق طراحی اصلی دارد.
آیا خرابی رله نیاز به تعویض کل برد دارد؟
نه همیشه.
اگر آسیب محدود به رله و بخش اطراف آن باشد، معمولاً امکان تعمیر برد وجود دارد.
این یکی از مزیت‌های تعمیر تخصصی در مقایسه با تعویض مستقیم برد کامل است.
اما اگر سوختگی گسترده شده، مسیرهای متعدد آسیب دیده یا علت خرابی به بخش‌های دیگری نیز سرایت کرده باشد، ممکن است تعویض منطقی‌تر شود.
علائم متناوب خرابی رله
یک رله فرسوده ممکن است در حالت سرد کار کند اما پس از گرم شدن قطع شود.
به همین دلیل ماشین لباسشویی می‌تواند یک روز کاملاً طبیعی باشد و روز بعد در یک مرحله متوقف شود.
همچنین ممکن است با ضربه یا لرزش اتصال موقتاً برقرار شود.
این رفتار نباید باعث شود مشکل نادیده گرفته شود.
برد جدید و رله قبلی چه ارتباطی دارند؟
اگر برد کامل تعویض شود، رله‌ها نیز همراه آن جدید خواهند بود.
اما قطعه خارجی‌ای که رله را خراب کرده ممکن است همچنان در دستگاه وجود داشته باشد.
بنابراین حتی در تعویض کامل برد نیز باید علت خرابی قبلی بررسی شود.
جمع‌بندی
خرابی رله روی برد لباسشویی می‌تواند باعث از کار افتادن یک بخش خاص مانند المنت، پمپ، شیر برقی یا قفل درب شود، در حالی که سایر قسمت‌های دستگاه سالم هستند.
رله ممکن است در حالت قطع باقی بماند یا برعکس در وضعیت وصل گیر کند.
تشخیص فقط با شنیدن صدای کلیک یا مشاهده ظاهر انجام نمی‌شود و نیاز به تست دارد.
در بسیاری از موارد تعویض رله می‌تواند برد را دوباره قابل استفاده کند، اما قطعه مصرف‌کننده و مسیر اطراف آن نیز باید بررسی شوند.
این رویکرد از تعویض غیرضروری کل برد لباسشویی جلوگیری می‌کند و مهم‌تر از آن، احتمال سوختن دوباره رله جدید را کاهش می‌دهد. برای برد لباسشویی اینجا کلیک کنید.
خرابی رله روی برد لباسشویی چه علائمی دارد و کدام بخش‌های دستگاه را از کار می‌اندازد؟